Türkiye'de demiryolu ulaşımını kullanan vatandaşların hakları ve seyahat koşullarını ilgilendiren önemli değişiklikler yapıldı. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından hazırlanan Demiryolu ile Seyahat Eden Yolcuların Haklarına Dair Yönetmelik'teki değişiklikler, 10 Ekim 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.
Yeni düzenlemeyle tren seferlerinde yaşanan gecikme ve iptaller nedeniyle düzenlenen açık biletlerin geçerlilik sürelerine ilişkin kurallar yeniden belirlendi. Aynı zamanda yolcuların beraberinde taşıyabilecekleri araçlara ilişkin tanımlar genişletildi ve mevzuata aykırılıklarda uygulanacak idari para cezası güncellendi.
Düzenleme, özellikle tren yolculuğunda iptal ve gecikme yaşayan yolcuları, alternatif ulaşım araçları kullanan vatandaşları ve demiryolu taşımacılığı hizmeti sunan işletmeleri ilgilendiriyor.
Alt Sınır 90 Gün
Yönetmelikte yapılan en önemli değişikliklerden biri, sefer gecikmeleri ve iptaller nedeniyle yolculara sunulan açık bilet uygulamasında gerçekleşti. Daha önce ilgili durumlarda açık biletlerin geçerlilik süresinin 180 günden az olmaması gerekiyordu. Yeni düzenlemeyle bu alt sınır 90 güne düşürüldü.
Buna göre tren seferinin iptal edilmesi veya bağlantılı yolculuğun gecikme nedeniyle gerçekleştirilememesi gibi yönetmelikte belirtilen durumlarda, yolcunun talebine bağlı olarak düzenlenen açık biletler için en az 90 günlük geçerlilik süresi uygulanabilecek. Ancak bu değişiklik, bütün açık biletlerin zorunlu olarak tam 90 gün geçerli olacağı anlamına gelmiyor. İşletmeciler, mevzuata uygun olarak daha uzun geçerlilik süreleri belirleyebilecek.
Yönetmeliğin 48'inci maddesinin yedinci ve sekizinci fıkraları ile 49'uncu maddesinde yapılan değişiklikler, tren seferlerindeki aksaklıklar nedeniyle yolculara tanınan açık bilet seçeneklerini kapsıyor. Böylece demiryolu yolculuklarında iptal veya gecikme yaşayan vatandaşların açık biletlerini kullanırken geçerlilik süresine daha fazla dikkat etmesi gerekecek.
Yeni düzenlemeyle birlikte demiryolu taşımacılığında taşınabilir araçlara ilişkin tanımlar da güncellendi. Mevcut yönetmelikte yer alan bebek arabası, bisiklet ve motorlu bisiklet gibi araçlara ilişkin tanımlara skuter ve elektrikli skuterler de eklendi. Bu değişiklikle birlikte son yıllarda şehir içi ulaşımda yaygınlaşan elektrikli skuterler, demiryolu yolcu taşımacılığı mevzuatında açıkça yer alan araçlar arasına girdi. Ancak elektrikli skuterlerin yönetmelikte tanımlanması, her tren seferinde herhangi bir koşul aranmadan taşınabilecekleri anlamına gelmiyor.
Bu araçların trenlerde taşınmasına ilişkin uygulamalarda ilgili demiryolu işletmecisinin taşıma şartları, güvenlik kuralları ve araçların fiziksel özelliklerine ilişkin sınırlamalar önem taşıyacak. Düzenleme kapsamında kurumsal isimlendirmede de değişikliğe gidildi. Yönetmelikte bulunan Demiryolu Düzenleme Genel Müdürlüğü ifadesi, Ulaştırma Hizmetleri Düzenleme Genel Müdürlüğü olarak güncellendi.
9 bin 473 TL ceza
Demiryolu yolcu taşımacılığına yönelik yeni düzenlemenin dikkat çeken bir diğer maddesi ise idari para cezaları oldu. Yönetmeliğin 63'üncü maddesinde gerçekleştirilen değişiklikle, mevzuata aykırı durumların tespit edilmesi halinde uygulanacak idari para cezası 9 bin 473 TL olarak belirlendi. Buna göre yönetmeliğin uygulanması sırasında veya gerçekleştirilen genel denetimlerde tespit edilen her bir aykırılık için ayrı idari yaptırım uygulanabilecek.
Cezalar, 655 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 28/A maddesi çerçevesinde Ulaştırma Hizmetleri Düzenleme Genel Müdürü veya yetkilendirdiği personel tarafından verilecek. İdari para cezasına ilişkin kararların tutanakla kayıt altına alınması da düzenlemede yer aldı. Öte yandan 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'nun 18'inci maddesinde yer alan yaptırımların saklı olduğu belirtildi.
Söz konusu 9 bin 473 TL'lik tutar, trene binen bütün yolculara uygulanacak genel bir ceza niteliği taşımıyor. Yaptırım, yönetmeliğe aykırılıkların ilgili mevzuat kapsamında tespit edilmesi halinde uygulanacak. 10 Ekim 2026 tarihinde yürürlüğe giren yeni düzenlemeyle birlikte tren yolcularının özellikle açık bilet sürelerini ve beraberlerinde taşımak istedikleri araçlara ilişkin işletmeci kurallarını kontrol etmeleri önem kazandı.
