ÖZEL HABER - Geçmişten günümüze değil halı ve kilim dokumacılığının geldiği noktada evrimleştiğini aktaran Cumali Balcı, farklı kültürlerin sentezleriyle dokumacılığın şekillendiğini aktardı. Balcı, başta Osmanlı ve Selçuk Döneminde kullanılan motiflerin günümüzde de ilgi gördüğüne dikkat çekti.
Halı dokumacılığı, Osmanlı ve Selçuklu dönemlerinden günümüze ulaşan köklü bir gelenek olarak biliniyor. Anadolu’da özellikle Ege, İç Anadolu ve Güneydoğu bölgelerinde yaygın olan bu sanat, yüzyıllar boyunca kültürel motifleri ve desenleri kuşaktan kuşağa aktardı. Osmanlı saraylarında ve köylü evlerinde el dokuması kilimler, hem dekoratif hem de kullanım amacıyla büyük önem taşıdı. Günümüze gelindiğinde de geçmiş izlerini birçok el dokuması üründe görmek mümkün. Bunlardan biri de el dokuması halı ve kilimlerde kendini göstermeye devam ediyor. Balcı, halıların değerini ve tarihî önemini değinerek şunları kaydetti: “Bunlar Osmanlı ve Selçuklu döneminden günümüze gelen desenli halı motifleri. Azerbaycan ve İran halılarında da görmek mümkün. Türk toplumunun fazla olduğu bölgelerde de mevcut. Selçuklu denilince şirvanlarımız var, Azerbaycan’da da çok değerli şirvanlar bulunuyor. Türkiye’nin halı kültürü diğer kültürlerle birleşerek farklı bir kombinasyon oluşturmuş durumda.”
EL DOKUMASI HALI ÜRETİMİNDE DÜŞÜŞ
Balcı, 1990 yılına kadar Türkiye’de el dokuması halı imalatının yoğun olduğunu belirtti. Ancak 1990’lı yıllardan sonra üretimin azaldığını ifade ederek şunları kaydetti “İmalatımız çoktu, Türkiye’de daha iyiydi. 90’lı yıllardan sonra ne yazık ki azaldı. El dokuması imalatı hem maliyetli hem de insanlar tarafından fazla tercih edilmiyor. Örneğin, 2 metrelik bir kilimin işçiliği günümüzde yaklaşık bir ay sürüyor. Sadece işçilik bedeli 3 bin lira. Düz kilimler yaklaşık 25 günde bitiyor. Yazın insanlar bahçelerinde uğraştığı için yaz dönemlerinde fazla dokuyucu da bulunmuyor.”
“MESLEĞİ HOBİ OLARAK YAPANLAR VAR”
Balcı, günümüzde ise bu geleneğin hızla azaldığını ifade eden Balcı, “Eskiden Ege bölgesinde Isparta, Afyon, Uşak gibi dağ köylerinde on binlerce tezgah vardı. Şimdi çoğu tamamen sona erdi. Artık hobi olarak yapanlar veya yaşlı kişiler mesleği devam ettirmeye çalışıyor” diye konuştu.
“HALI TAMİRİNİN İŞÇİLİĞİ FAZLA”
Cumali Balcı, halı tamirinin dokumadan daha zahmetli olduğunu belirterek, kullanılan malzemelerin birbiriyle uyumlu olması gerektiğini vurguladı. Balcı, “Tamirin işçiliği dokumadan daha fazladır. Kilim tüm malzemelerinin birbirine yakın olması gerekiyor. Çoğu fabrikasyon ve el eğrimi yünü olması şart” dedi.
Öte yandan Balcı, el dokuması ipek halıların fiyat ve üretim süresine dair bilgiler verdi: “El dokuması ipek halıların metre kare fiyatı 750 Euro’dan başlar. İnceliğine ve desenine göre fiyat yükselir. Dokuması 8 yıl sürebiliyor. Makineyle üretilenler ise daha kısa sürede tamamlanıyor. Saray halısı dediğimiz özel bir halımız var, sadece işçiliği ve malzemesi 100 bin Euro’ya yakın.”
