“İlk Türk basma fabrikası" olma özelliği taşıyan Sümerbank Basma Fabrikası'nın yapım aşamasında kullanılmak üzere Almanya ve İngiltere'den alınan iki tren, bugün kapalı kapılar ardında EbedîIstirahatgâhında.
1937 yılında Sovyet Rusya’nın desteğiyle inşa edilen Nazilli Sümerbank Basma Fabrikası’nın tarih içerisindeki yolculuğunu, fabrikaya ait bir tren olan Gıdı Gıdı, bugün kapalı haldeki fabrikanın içinde sessiz sedasız, hiç gelmeyecek yolcularını bekliyor. Fabrika ve trenin geçmişi hakkında bilgilendirme yapan Nazilli Sümer Kampüsü Koordinatörü Cemal Fillikçioğlu, lojmanda kalamayan işçi ve memurları şehirden fabrikaya taşımak, Nazilli halkının fabrikadaki bazı aktivitelere katılımını kolaylaştırmak için düzenli seferler yapan “Gıdı Gıdı” adlı mini bir treni, çalışanlara yönelik 15 günde bir yayımlanan Gıdı Gıdı mizah dergisinin de o dönemlerde olduğundan bahsetti.
O dönemlerde fabrikanın göz bebeği olarak bilinen Gıdı Gıdı, Nazilli Sümerbank Basma fabrikasının 2003 yılında kapanması nedeniyle tren Aydın Adnan Menderes Üniversitesine devri gerçekleşti. Tarihe tanıklık eden emektar Gıdı Gıdı son seferini ise 2006 yılında yaptı ve şuan fabrika içerisindeki durağında beklemeye devam ediyor.
"GIDI GIDI” TRENİNİN HİKAYESİ
Birinci Dünya Savaşı’nın ardından verilen büyük bir mücadele sonrası yeni kurulan Türkiye Cumhuriyeti'nin sanayi devrimi içerisinde sayabileceğimiz en iyi projesi Mustafa Kemal Atatürk'ün emriyle kurulan Sümerbank Basma Fabrikasıdır. Bu fabrikanın diğer bir özelliği ise Nazilli halkının Kurtuluş savaşında verdiği büyük mücadeleden dolayı halkın isteği üzerine temellerinin atılıp Nazilli halkına armağan edilmesidir.
Sümerbank Basma Fabrikası, o dönemde dünya çapındaki en büyük yatırım hamlesi olarak değerlendirildi. Birinci beş yıllık sanayi planının hazırlanmasında etkili olan Ruslardan büyük ölçüde kredi alındı. Kredi bedelinin Ruslara narenciye karşılığı ödenmiş olması ise ilginç bir gelişme oldu.
Fabrikanın temel atma töreni ise 25 Ağustos 1935 günü dönemin İktisat Bakanı Celal Bayar'ın katılımıyla gerçekleşti. O günü dönem tanıklarının ifadesiyle fabrika adeta panayır yerine dönüştü ve mahşeri bir kalabalık oluştu. Fabrikanın temelinin atılmasının ardından inşaat çalışmaları için Nazilli’den ve çevre illerden 2500 kişilik bir çalışma grubu işe başladı. Tavas, Sarayköy,Söke ve Yenipazarı gibi yerleşim birimlerinden çok sayıda insan iş sahibi olabilmek için Nazilli’ ye akın etti. Fabrikanın temelinin atılması ile birlikte Nazilli'nin çehresi değişmeye başladı.
GIDI GIDI TRENİ BELGESEL OLDU
Yasin Ali Türkeri tarafından 2018 yılında belgesel olan tren, 1937 yılında Sovyet Rusya’nın desteğiyle inşa edilen Nazilli Sümerbank Basma Fabrikası’nın tarih içerisindeki yolculuğunu, fabrikaya ait bir tren olan Gıdı Gıdı üzerinden anlatıyor.
