Kültür ve Turizm Bakanlığı ile UNESCO iş birliğinde düzenlenen “2025 Yaşayan İnsan Hazinesi” ödülüne Kuşadası’nda yaşayan körüklü çizme ustası Mustafa Karpuzcu (65) layık görüldü. Osmanlı’dan Milli Mücadele yıllarına, efe kültüründen günümüz devecilik geleneğine uzanan köklü bir mirası yaşatan Karpuzcu, yok olmaya yüz tutmuş bir sanatın yaşayan temsilcisi olarak kültürel miras tarihine adını yazdırdı.
Mustafa Karpuzcu’nun bu anlamlı unvanla taçlanan hikâyesi, yalnızca bireysel bir başarı olarak değil; Anadolu’nun, Aydın’ın ve efe kültürünün geleceğe taşınan güçlü bir değeri olarak öne çıkıyor. Dededen toruna aktarılan bu emek yolculuğu, kaybolmaya yüz tutmuş sanatların hâlâ umutla yaşatılabileceğini gözler önüne seriyor.
6 Yaşında Başladı, 65 Yaşında Taçlandı
Baba mesleği olan körüklü çizme yapımına henüz 6 yaşındayken başlayan Mustafa Karpuzcu, mesleğe ilk adımını çizmelere çakılan çivileri düzelterek attığını anlattı. Aradan geçen onlarca yılın ardından “Yaşayan İnsan Hazinesi” unvanına layık görülmenin tarif edilemez bir gurur olduğunu dile getiren Karpuzcu, “Yıllarca verdiğim emeklerin karşılığını görmek benim için büyük mutluluk. Bunun ulusal çapta görünür olması, dökülen alın terinin gerçek karşılığı” ifadelerini kullandı.
Osmanlı’dan Efe Kültürüne Uzanan Bir Sembol
Bir dönem Osmanlı’da Yeniçerilerin, Milli Mücadele yıllarında efelerin simgesi olan körüklü çizmeler, günümüzde ise özellikle devecilik kültürünün vazgeçilmez unsurları arasında yer alıyor. Ancak modern çağın getirdiği dönüşümle birlikte bu el emeği sanatın ustaları giderek azalıyor.
Körüklü çizme yapımını bugün yalnızca birkaç ustanın sürdürdüğünü belirten Karpuzcu, en büyük sorunlarının çırak bulamamak olduğunu vurguladı.
“Gençler Sanattan Uzaklaşıyor”
Gençlerin sanayi ve farklı iş kollarına yöneldiğini ifade eden Karpuzcu, “Oysa yaşatılması gereken çok kıymetli bir sanat var. Bu kültürel mirasın sürdürülebilmesi için gençlerin desteklenmesi şart” diyerek çağrıda bulundu.
Meslek Baba-Oğul Yaşatılıyor
Mesleği babası Mehmet Karpuzcu’dan öğrenen Mustafa Karpuzcu, bugün aynı geleneği oğlu Mehmet Karpuzcu’ya aktarmanın mutluluğunu yaşıyor. Atölyede baba-oğul omuz omuza çalıştıklarını belirten usta, kendi oğlunun mesleğe ilgi duymasının kendisi için ayrı bir gurur kaynağı olduğunu söyledi.
Asıl mesleğinin halk oyunları eğitmenliği olduğunu ifade eden Mehmet Karpuzcu ise baba mesleğine yönelişini, “Her iki alan da kültürümüzü yansıtıyor. Pandemi döneminde derileri elime alarak başladım ve kendimi geliştirdim” sözleriyle anlattı. Kalfalık belgesini aldığını belirten Karpuzcu, ustalık belgesini tamamladıktan sonra tamamen körüklü çizme yapımına yönelmek istediğini dile getirdi.
Mustafa Karpuzcu’nun “Yaşayan İnsan Hazinesi” unvanıyla taçlanan hikâyesi, Aydın’ın ve efe kültürünün köklü değerlerinin gelecek kuşaklara aktarılmasında umut veren güçlü bir örnek olarak dikkat çekiyor.