Mudanya’da gerçekleştirilen anma programına; Mudanya Belediye Başkanı Deniz Dalgıç, Kuşadası Belediye Başkanı Ömer Günel, mübadele döneminde göç eden mübadillerin yakınları ve çok sayıda vatandaş katıldı.
Etkinlikler kapsamında, Cüneyt Pekman’ın katkılarıyla hazırlanan “1900’lü Yılların Başında Girit” adlı fotoğraf sergisi açıldı. Sergide, mübadele öncesinde Girit’teki günlük yaşamdan kesitler sunulurken, ziyaretçilere geçmişle bağ kurma ve ortak hafızayı yeniden hatırlama fırsatı sağlandı. Girit Mahallesi’nde bir evin kapısında sahnelenen tiyatro gösterimi ise, göç etmek zorunda kalan insanların yaşadığı acıları ve ayrılıkları etkileyici bir dille yansıttı.
Programda konuşan Kuşadası Belediye Başkanı Ömer Günel, nüfus mübadelesinin milyonlarca insanın hayatını bilinmezliğe sürüklediğini belirterek şu ifadeleri kullandı:
“1923 yılında Lozan görüşmeleri sırasında imzalanan nüfus mübadelesi sözleşmesiyle, din esas alınarak yaklaşık iki milyon insan doğduğu topraklardan koparıldı. Evlerini, mezarlarını ve hatıralarını geride bırakan bu insanlar bilinmeyene doğru yola çıktı. Bu büyük kopuşun izlerini Kuşadası’nda ve Güzelçamlı’da derin bir şekilde görmek mümkündür. Lozan Barış Antlaşması sonrasında bölgemize yerleştirilen mübadiller, büyük zorluklar içinde yeni bir hayat kurmuş; emekleri, bilgileri ve kültürel birikimleriyle Kuşadası ve Güzelçamlı’nın ekonomik, sosyal ve kültürel gelişimine önemli katkılar sağlamıştır. Bugün bölgemizin çok katmanlı kimliğinin temel taşlarından biri, mübadeleyle gelen bu insanların yaşanmışlıklarıdır.”
Anma programı kapsamında, savaşlarda ve göç yollarında yaşamını yitirenler anısına denize karanfiller bırakıldı. Ayrıca, bir Girit göçmeninin mübadele sırasında yanında getirip yıllarca sakladığı ve bugün torunlarına miras kalan ev anahtarının replikası, katılımcılara hatıra olarak hediye edildi.